تبلیغات
جاسک اسلامی - آیا حدیث ثقلین بر وجود حضرت مهدى (ع) دلالت مى‌كند؟

پاسخ:

وجود امام زمان علیه السلام از آیات قرآن، روایات رسول خدا و ائمه معصومین علیهم السلام و ادله قطعى عقلى قابل اثبات است. ان شاء الله در مقالات دیگر، مباحث مربوط به آیات و ادله عقلى بررسى خواهد شد،‌ در این مقاله تلاش مى‌كنیم وجود نازنین آن حضرت را از حدیث ثقلین كه شیعه و سنى صحت و حتى تواتر آن را قبول دارند، مورد بررسى قرار دهیم.

براى روشن شدن بهتر مسأله، به طور اختصار ابتدا متن روایت را از معتبرترین كتاب‌هاى اهل سنت آورده و سپس دیدگاه علماى آنان را در مورد این حدیث بررسى كرده و بعد از آن چگونگى دلالت این روایت را بر وجود امام زمان علیه السلام بیان خواهیم كرد.

متن حدیث ثقلین:

حدیث ثقلین در منابع اهل سنت با الفاظ و عبارت مختلف نقل شده است كه ما عین همان عبارات را از منابع متعبر شان مى‌آوریم.

احمد بن حنبل در دو كتاب مسند و فضائل الصحابه این روایت را با الفاظ مختلف نقل كرده است:

1. تارك فیكم الثقلین، لن یفترقا:

از ابى سعید خدرى و زید بن ارقم نقل كرده ست:

حدثنا عبد اللَّهِ حدثنی أبی حدثنا أَسْوَدُ بن عَامِرٍ أخبرنا أبو إِسْرَائِیلَ یعنی إِسْمَاعِیلَ بن أبی إِسْحَاقَ الملائی عن عَطِیةَ عن أبی سَعِیدٍ قال: قال رسول اللَّهِ صلى الله علیه وسلم: انی تَارِكٌ فِیكُمُ الثَّقَلَینِ أَحَدُهُمَا أَكْبَرُ مِنَ الآخَرِ كِتَابُ اللَّهِ حَبْلٌ مَمْدُودٌ مِنَ السَّمَاءِ إلى الأَرْضِ وعترتی أَهْلُ بیتی وانهما لَنْ یفْتَرِقَا حتى یرِدَا عَلَىَّ الْحَوْضَ.

ابوسعید خدرى مى‌گوید: رسول خدا صلى الله علیه وآله فرمود: من دو چیز گرانبها را كه یكى بزرگتر از دیگرى است در میان شما مى‌گذارم، یكى كتاب خدا؛ ریسمانى است كه از آسمان تا زمین امتداد دارد، و دیگرى عترت و اهل بیت من. این دو، تا هنگامى كه بر حوض كوثر بر من وارد شوند هرگز از هم جدا نمى‌شوند.

الشیبانی،  ابوعبد الله أحمد بن حنبل (متوفاى241هـ)، مسند أحمد بن حنبل، ج3، ص14، ح11119، و ص371،  ناشر: مؤسسة قرطبة – مصر؛

الشیبانی،  ابوعبد الله أحمد بن حنبل (متوفاى241هـ)، فضائل الصحابة، ج2، ص779، تحقیق د. وصی الله محمد عباس، ناشر: مؤسسة الرسالة - بیروت، الطبعة: الأولى، 1403هـ – 1983م.

2. تارك فیكم خلیفتین، لن یتفرقا:

روایت فوق، با الفاظ دیگر در مسند و فضائل الصحابه از زید بن ثابت این گونه نقل شده است:

حدثنا عبد اللَّهِ حدثنی أبی ثنا الأَسْوَدُ بن عَامِرٍ ثنا شَرِیكٌ عَنِ الرُّكَینِ عَنِ الْقَاسِم بن حَسَّانَ عن زَیدِ بن ثَابِتٍ قال: قال رسول اللَّهِ صلى الله علیه وسلم: انى تَارِكٌ فِیكُمْ خَلِیفَتَینِ كِتَابُ اللَّهِ حَبْلٌ مَمْدُودٌ ما بین السَّمَاءِ وَالأَرْضِ أو ما بین السَّمَاءِ إلى الأَرْضِ وعترتی أَهْلُ بیتی وَإِنَّهُمَا لَنْ یتَفَرَّقَا حتى یرِدَا عَلَىَّ الْحَوْضَ.

زید بن ثابت مى‌گوید: رسول خدا صلى الله علیه و‌آله فرمود: من دو چیز را به عنوان جانشین در میان شما مى‌گذارم، یكى كتاب خدا ریسمان كشیده شده در میان آسمان و زمین و دیگرى عترت اهل بیت من است و این دو تا هنگامى كه بر حوض كوثر بر من وارد مى‌شوند، هرگز از هم جدا نمى‌شوند.

الشیبانی،  ابوعبد الله أحمد بن حنبل (متوفاى241هـ)، مسند أحمد بن حنبل، ج5، ص181، ح21618، ناشر: مؤسسة قرطبة – مصر؛

الشیبانی،  ابوعبد الله أحمد بن حنبل (متوفاى241هـ)، فضائل الصحابة، ج2، ص603، تحقیق د. وصی الله محمد عباس، ناشر: مؤسسة الرسالة - بیروت، الطبعة: الأولى، 1403هـ – 1983م.

3. تركت فیكم ما ان اخذتم به... الثقلین:

حدثنا عبد اللَّهِ حدثنی أبی ثنا بن نُمَیرٍ ثنا عبد الْمَلِكِ بن أبی سُلَیمَانَ عن عَطِیةَ العوفی عن أبی سَعِیدٍ الخدری قال قال رسول اللَّهِ صلى الله علیه وسلم انی قد تَرَكْتُ فِیكُمْ ما ان أَخَذْتُمْ بِهِ لَنْ تَضِلُّوا بعدی الثَّقَلَینِ أَحَدُهُمَا أَكْبَرُ مِنَ الآخَرِ كِتَابُ اللَّهِ حَبْلٌ مَمْدُودٌ مِنَ السَّمَاءِ إلى الأَرْضِ وعترتی أَهْلُ بیتی الا وانهما لَنْ یفْتَرِقَا حتى یرِدَا عَلَىَّ الْحَوْضَ.

به نقل ابى سعید خدرى رسول خدا فرمود: من دوچیز گرانبها را كه یكى بزرگتر از دیگرى است در میان شما گذاشتم كه اگر به آن تمسك كنید هر گز بعد از من گمراه نمى شوید....

الشیبانی،  ابوعبد الله أحمد بن حنبل (متوفاى241هـ)، مسند أحمد بن حنبل، ج3، ص59، ح11578، ناشر: مؤسسة قرطبة – مصر.

ترمذى در سنن و طبرانى در معجم الكبیر، و برخى دیگر نیز روایت را با همین عبارت آورده اند:

الترمذی السلمی،  ابوعیسی محمد بن عیسی (متوفاى 279هـ)، سنن الترمذی، ج ص663، تحقیق: أحمد محمد شاكر وآخرون، ناشر: دار إحیاء التراث العربی - بیروت.

الطبرانی،  ابوالقاسم سلیمان بن أحمد بن أیوب (متوفاى360هـ)، المعجم الكبیر، ج5، ص153، تحقیق: حمدی بن عبدالمجید السلفی، ناشر: مكتبة الزهراء - الموصل، الطبعة: الثانیة، 1404هـ – 1983م.

در برخى نقل ها، به جاى «ما ان اخذتم به»، عبارت «ما ان تمسكتم به»‌ آمده است.

4. «لن ینقضیا حتی یردا علی الحوض»:

طبرانى در معجم الكبیر، حدیث را از دو طریق با این عبارت آورده است:

حدثنا محمد بن الْفَضْلِ السَّقَطِی ثنا سَعِیدُ بن سُلَیمَانَ ح وَحَدَّثَنَا محمد بن عبد اللَّهِ الْحَضْرَمِی وَزَكَرِیا بن یحیى السَّاجِی قَالا ثنا نَصْرُ بن عبد الرحمن الْوَشَّاءُ ثنا زَیدُ بن الْحَسَنِ الأَنْمَاطِی ثنا مَعْرُوفُ بن خَرَّبُوذَ عن أبی الطُّفَیلِ عن حُذَیفَةَ بن أُسَیدٍ الْغِفَارِی أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صلى اللَّهُ علیه وسلم قال أَیهَا الناس إنی فَرَطٌ لَكُمْ وَارِدُونَ عَلَی الْحَوْضَ حَوْضٌ أَعْرَضُ ما بین صَنْعَاءَ وَبُصْرَى فیه عَدَدُ النُّجُومِ قِدْحانٌ من فِضَّةٍ وَإِنِّی سَائِلُكُمْ حین تَرِدُونَ عَلَی عَنِ الثَّقَلَینِ فَانْظُرُوا كَیفَ تَخْلُفُونِی فِیهِمَا السَّبَبُ الأَكْبَرُ كِتَابُ اللَّهِ عز وجل سَبَبٌ طَرَفُهُ بِیدِ اللَّهِ وَطَرَفُهُ بِأَیدِیكُمْ فاسْتَمْسِكُوا بِهِ وَلا تَضِلُّوا وَلا تُبَدِّلُوا وَعِتْرَتِی أَهْلُ بَیتِی فإنه قد نَبَّأَنِی اللَّطِیفُ الْخَبِیرُ أَنَّهُمَا لَنْ ینْقَضِیا حتى یرِدَا عَلَی الْحَوْضَ.

حذیفة بن اسید غفارى مى‌گوید: رسول خدا صلى الله علیه و‌آله فرمود: اى مردم! من

الطبرانی،  ابوالقاسم سلیمان بن أحمد بن أیوب (متوفاى360هـ)، المعجم الكبیر، ج3، ص67، ح2683، تحقیق: حمدی بن عبدالمجید السلفی، ناشر: مكتبة الزهراء - الموصل، الطبعة: الثانیة، 1404هـ – 1983م.

سند دیگر طبرانى این است:

حدثنا محمد بن عبد الله الحضرمی وَزَكَرِیا بن یحیى السَّاجی قَالا ثنا نَصْرُ بن عبد الرحمن الْوَشَّاءُ؛ وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بن الْقَاسِمِ بن مُسَاوِرٍ الْجَوْهَرِی ثنا سَعِیدُ بن سُلَیمَانَ الْوَاسِطِی قَالا ثنا زَیدُ بن الْحَسَنِ الأَنْمَاطِی ثنا مَعْرُوفُ بن خَرَّبُوذَ عن أبی الطُّفَیلِ عن حُذَیفَةَ بن أُسَیدٍ الْغِفَارِی قال:...

الطبرانی،  ابوالقاسم سلیمان بن أحمد بن أیوب (متوفاى360هـ)، المعجم الكبیر، ج3، ص180، ح3052، تحقیق: حمدی بن عبدالمجید السلفی، ناشر: مكتبة الزهراء - الموصل، الطبعة: الثانیة، 1404هـ – 1983م.

اعتبار حدیث ثقلین از دیدگاه علماء اهل سنت

بسیارى از بزرگان اهل سنت براى این روایت اعتبار ویژه‌ى قائل هستد:

1. محمد بن عیسی ترمذی

ترمذى حدیث ثقلین را از زید بن ثابت نقل كرده و در پایان مى‌گوید:

هذا حدیث حسن غریب.

الترمذی السلمی،  ابوعیسی محمد بن عیسی (متوفاى 279هـ)، سنن الترمذی، ج5، ص663، تحقیق: أحمد محمد شاكر وآخرون، ناشر: دار إحیاء التراث العربی - بیروت.

2. حاكم نیشابوری:

حاكم در مستدرك بعد از این‌كه این روایت را از زید ابن ارقم نقل كرده، مى‌گوید:

 هذا حدیث صحیح على شرط الشیخین و لم یخرجاه.

این حدیث بر شرط مسلم و بخارى صحیح است ولى آن را نیاورده اند.

الحاكم النیسابوری،  ابو عبدالله محمد بن عبدالله (متوفاى 405 هـ)، المستدرك علی الصحیحین، ج3، ص160، تحقیق: مصطفی عبد القادر عطا، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت الطبعة: الأولى، 1411هـ - 1990م.

3. ابن كثیر دمشقی:

ابن كثیر سلفى در تفسیرش مى‌نویسد:

وقد ثبت فی الصحیح م 2408 أن رسول الله صلى الله علیه وسلم قال فی خطبة بغدیر خم إن تارك فیكم الثقلین كتاب الله وعترتی وإنهما لم یفترقا حتى یردا علی الحوض.

در صحیح مسلم به شماره 2408 ثبت شده است كه رسول  خدا صلى الله علیه و‌آله در خطبه اش در غدیر خم فرمود: من دو چیز گرانبها را در میان شما مى‌گذارم....

ابن كثیر الدمشقی،  ابوالفداء إسماعیل بن عمر القرشی (متوفاى774هـ)، تفسیر القرآن العظیم، ج4، ص114، ناشر: دار الفكر - بیروت – 1401هـ.

4. ابو الحسن هیثمی:

هیثمى در مجمع الزوائد بر اعتبار سند روایتى كه كلمه «خلیفتین» دارد، تصریح كرده و مى‌گوید:

 رواه أحمد وسنده جید.

این حدیث را احمد بن حنبل در كتاب مسندش نقل كرده و سند آن نیكو است.

 الهیثمی، ابوالحسن علی بن أبی بكر (متوفاى 807 هـ)، مجمع الزوائد ومنبع الفوائد، ج9، ص163، ناشر: دار الریان للتراث/‏ دار الكتاب العربی - القاهرة، بیروت – 1407هـ.

و در جاى دیگر مى‌گوید:

ورجاله ثقات.

رجال حدیث ثقلین همه موثق اند.

الهیثمی، ابوالحسن علی بن أبی بكر (متوفاى 807 هـ)، مجمع الزوائد ومنبع الفوائد، ج1، ص170، ناشر: دار الریان للتراث/‏ دار الكتاب العربی - القاهرة، بیروت – 1407هـ.

5. سیوطی و محمد بن یوسف صالحی شامی

این دو تن نیز كلام ترمذى و حاكم را در حسن و صحیح بودن حدیث ثقلین نقل نموده و سخنان آنها را رد هم نكرده اند:

وأخرج الترمذی وحسنه والحاكم وصححه عن زید بن أرقم أن النبی صلى الله علیه وسلم قال (إنی تارك فیكم الثقلین كتاب الله وأهل بیتی)

السیوطی، أبو الفضل جلال الدین عبد الرحمن أبی بكر (متوفای 911هـ)، الخصائص الكبرى، ج2، ص466، دار النشر: دار الكتب العلمیة - بیروت - 1405هـ - 1985م. 

الصالحی الشامی، محمد بن یوسف (متوفاى942هـ)، سبل الهدی والرشاد فی سیرة خیر العباد، ج11، ص6، تحقیق: عادل أحمد عبد الموجود وعلی محمد معوض، ناشر: دار الكتب العلمیة - بیروت، الطبعة: الأولى، 1414هـ.

6. حسن بن علی سقاف

سید سقاف قرشى در شرح صحیح عقیده طحاویه مى‌نویسد:

 ورواه الترمذی (5 / 663 برقم 3788) بسند صحیح بلفظ: «إنی تارك فیكم ما إن تمسكتم به لن تضلوا بعدی، أحدهما أعظم من الآخر: كتاب الله حبل ممدود من السماء إلى الأرض، وعترتی أهل بیتی، ولن یتفرقا حتى یردا على الحوض، فانظروا كیف تخلفونی فیهما».

ترمذى این حدیث را به این شماره به سند صحیح با این لفظ روایت كرده است: انى تارك... من دو چیز را به عنوان جانشین در میان شما مى‌گذارم، یكى كتاب خدا ریسمان كشیده شده در میان آسمان و زمین و دیگرى عترت اهل بیت من است و این دو تا هنگامى كه بر حوض كوثر بر من وارد مى‌شوند، هرگز از هم جدا نمى‌شوند. پس بنگرید پس از من چگونه با آنها برخورد مى‌كنید.

السقاف القرشی الهاشمی، حسن بن علی (معاصر) صحیح شرح العقیدة الطحاویة أو المنهج الصحیح فی فهم عقیدة أهل السنة والجماعة مع التنقیح، 654، ناشر: دار الإمام النووی - عمان – الأردن، الطبعة الأولى، 1416 - 1995 م.

7. البانی از مفتیان اهل سنت

البانى وهابى (متوفاى 1420) كه از او با عناونى «امیر المؤمنین فى الحدیث» و «بخارى دوران» یاد مى‌كنند، ‌نیز این روایت را در كتاب «صحیح الجامع الصغیر، حدیث شماره 2457، تصحیح كرده است.

اینها نمونه‌اى از كلام بزرگان اهل سنت در مورد این روایت بود كه به همین مقدار بسنده مى‌كنیم.

چگونگی دلالت این روایت بر وجود امام زمان (ع)

این روایت، نكته ها و مطالب ظریف فراوانى را در بردارد؛ از جمله مى‌توان از این روایت، اصل زنده بودن امام زمان و امتداد ائمه علیهم السلام را تا قیامت ثابت كرد.

استدلال علمای شیعه

یكى از مراجع تقلید، حضرت آیت الله العظمى وحید خراسانى در باره این روایت مى‌گوید:

ومن الأدلة النقلیة على ضرورة وجوده حدیث الثقلین، فإن هذا الحدیث المتفق على صحته عند الفریقین یدل على وجود إمام فی كل زمان من أهل بیت النبوة (علیهم السلام) إلى یوم القیامة، لا یفترق عن القرآن، ولا یفترق القرآن عنه (لن یفترقا حتى یردا علی الحوض).

از دلائل نقلى كه بر ضرورت وجود امام زمان علیه السلام دلالت مى‌كند، حدیث ثقلین است؛ زیرا این حدیثى كه شیعه و سنى بر صحت آن اتفاق دارند بر وجود امامى از اهل بیت رسول خدا علیهم السلام كه از قرآن جدا نمى شود و قرآن نیز از او جدایى ندارد؛ در هر زمانى تا روز قیامت دلالت مى‌كند.

الخراسانی، الشیخ وحید (معاصر)، منهاج الصالحین، ج1، ص472.

 

حضرت آیت الله العظمى صافى گلپایگانى از مراجع تقلید، مى‌گوید:

از حدیث ثقلین شش مطلب مهم استفاده مى‌شود:

1. وجوب تمسك به قرآن و عترت؛

2. انحصار راه نجات از ضلالت با تمسك به قرآن و عترت؛

3. شرط نجات از ضلالت، تمسك به قرآن و عترت است؛ نه یكى از آنها؛

4. عصمت اهل بیت از خطا و اشتباه؛

5. عترت دانا ترین مردم بعد از رسول خدا؛

6. خالى نبودن زمین از وجود حجت الهی.

«(السادس) بقاء العترة الهادیة إلى یوم القیامة، وعدم خلو الزمان من عالم من أهل البیت تكون أقواله حجة كالكتاب المجید.»

ششمین موردى كه از حدیث ثقلین استفاده مى شود، باقى ماندن عترت هدایت‌گر  تا روز قیامت است و این كه عالم در هیچ زمانى از وجود یك نفر از اهل بیت  كه سخنان آنان همانند قرآن مجید حجت است، خالى نیست.

 

و سپس براى اثبات مورد ششم این گونه استدلال مى‌كند:

ویدل على ذلك أمور:

 1 - قوله صلى الله علیه وآله «انى تارك فیكم الثقلین» وقوله «انى مخلف فیكم» وقوله «انى تارك فیكم خلیفتین» وقوله «انى قد تركت فیكم» وقوله «انى قد خلفت فیكم الثقلین» فإنها تدل على أنه صلى الله علیه وآله ترك فی أمته من یكون مرجعا فی أمورهم وخلیفته علیهم، وهو القرآن والعترة. ومن المعلوم ان احتیاج الأمة الیهما لیس مختصا بزمان دون زمان، فلو لم یبق ما ترك فی الأمة مدى الدهر لا یصدق علیه أنه ترك فیهم من یكون كذلك، وعلیه فلا یصح صدور هذه التعابیر والتصریحات منه. والفرق واضح بین أن یكون تاركا ومخلفا فی الجمیع ما ان تمسكوا به لن یضلوا أو فی البعض، وهذه العبارات كلها صریحة فی الأول دون الثانی.

2 - قوله صلى الله علیه وآله «ما ان تمسكتم به لن تضلوا» وقوله «ان تمسكتم بهما لن تضلوا» فان نفى الضلال على سبیل التأبید ان تمسكوا بالثقلین لا یصح الا إذا كان ما یتمسك به باقیا متأبدا.

 3 - قوله صلى الله علیه وآله «لن یفترقا حتى یردا علی الحوض» فإنه لو لم یكن فی زمن من الأزمنة من هو عدل الكتاب وقرینه لزم افتراق كل منهما عن الاخر، وهذا ینافی ما هو صریح الحدیث من كونهما عدلین وعدم افتراقهما ابدا.

 4 - قوله صلى الله علیه وآله «لن ینقضیا حتى یردا علی الحوض» فإنه یدل على دوامهما وعدم انقضائهما ابدا.

این روایت از چند جهت بر وجود امام زمان علیه السلام دلالت مى‌كند:

1. جمله هاى «انى تارك فیكم الثقلین»، «انى مخلف فیكم»، «انى تارك فیكم خلیفتین»، «انى قد تركت فیكم» و «انى قد خلفت فیكم الثقلین»، دلالت مى كند كه رسول خدا در میان امتش كسانى را مرجع در امور و جانشین اوست در میان امت باقى گذاشت. و روشن است كه احتیاج امت به آنها منحصر به یك زمان نیست. پس اگر آن مرجع مدت زمانى در میان مردم نباشد این كلام رسول خدا مصداق پیدا نخواهد كرد، و صدور این تعبیرات از رسول خدا صحیح نباشد.

فرق بین این دو عبارت روشن است كه بگوید: من آن را باقى گذاشتم تا مرجع و جانشین در همه امور باشد كه اگر به آن تمسك كنید گمراه نمى‌شوید و یا این كه بگوید: من آن را در بعض امور مرجع و جانشین قرار دادم، تمام این عبارات حدیث صریح در گفتار نخست است نه دومی.

2. جمله فرمایش رسول خدا صلى الله علیه و‌آله «لن تضلوا» مى‌رساند كه اگر به ثقلین تمسك كنید براى همیشه گمراه نمى‌شوید، این نفى ضلالت براى همشه، وقتى درست است كه شى مورد تمسك، براى همیشه باقى باشد.

3. جمله «لن یفترقا حتی...»‌ مى‌گوید: قرآن و عترت كه عدل قرآن است هرگز ازهم جدا نمى‌شوند و اگر در زمانى از زمانها عدل كتاب نباشد؛ افتراق تحقق مى‌یابد و عدل قرآن حساب نخواهد شد و این منافات با نص حدیث دارد.

4. جمله «لن ینقضیا حتى یردا... » نیز بر وجود دائمى و همیشگى قرآن و عترت دلالت دارد.

 الصافی، الشیخ لطف الله (معاصر)، أمان الأمة من الضلال والإختلاف، ص140، چاپخانه: العلمیة – قم،‌ الطبعة الأولى1397

آیت الله سید على میلانى مى‌گوید:

إن حدیث الثقلین كما یدل على إمامة الأئمة الاثنی عشر من أهل البیت علیهم السلام وإمامة علی علیه السلام بلا فصل بعد رسول الله، كذلك یدل على وجود الإمام الثانی عشر الحجة المنتظر وبقائه عجل الله تعالى ظهوره. وذلك لأن هذا الحدیث یدل على عدم افتراق الكتاب والعترة إلى یوم القیامة وحتى الورود على الحوض، فكما أن القرآن باق إلى یوم القیامة فكذلك یجب وجود من یكون أهلا للتمسك والاقتداء به، وإماما للزمان وحجة للوقت من العترة الطاهرة إلى یوم القیامة.

حدیث ثقلین همان‌گونه كه بر امامت دوازده امام علیهم السلام و امامت بلا فصل امیرمؤمنان علیه السلام بعد از رسول خدا صلى الله علیه و آله دلالت دارد؛ بر وجود امام دوازدهم،‌ حجت منتظر و بقاء آن حضرت نیز دلالت مى‌كند؛ زیرا این حدیث مى‌رساند كه قرآن و عترت تا روز قیامت و تا هنگام ورود بر حوض، از همدیگر جدا نمى شوند. پس همچنانكه قرآن تا روز قیامت باقى است، واجب است كسى كه مورد تمسك و اقتداء واقع مى شود و امام زمان و حجت وقت از عترت پاك رسول خدا است نیز تا روز قیامت موجود باشد. 

المیلانی، السید علی (معاصر)، نفحات الأزهار فی خلاصة عبقات الانوار، ج2، ص262،  چاپخانه: مهر، الطبعة الأولى:1414

استدلال علمای اهل سنت

علماى اهل سنت نیز با توجه به این روایت، بر وجود امام زمان علیه السلام استدلال كرده اند كه به چند نمونه از آن اشاره مى‌كنیم:

مناوى از علماى اهل سنت كلام علامه سمهودى را از كتاب جواهر العقدین در باره دلالت حدیث ثقلین این گونه حكایت كرده است:

 إنَّ ذلك یفهم وجود من یكون أهلاً للتمسك من أهل البیت والعترة الطاهرة فی كلِّ زمان وجدوا فیه إلى قیام الساعة حتَّى یتوجَّه الحثُّ المذكور إلى التمسك به، كما أنَّ الكتاب العزیز كذلك، ولهذا كانوا كما سیأتی أمانًا لأهل الأرض، فإذا ذهبوا ذهب أهل الأرض.

از این حدیث استفاده مى‌شود كه در هر زمان باید فردى اهل بیت و عترت پاك من كه سزاوار تمسك است، تا روز قیامت موجود باشد، تا امر به تمسك در این حدیث معنا پیدا كند؛‌ همان‌گونه كه كتاب عزیز چنین است. و لذا اهل بیت در روایاتى كه بعداً‌ مى‌آید، امان زمین معرفى شده اند كه هرگاه از روى زمین بروند، اهل زمین نیز نابود خواهند شد.

المناوی، محمد عبد الرؤوف بن علی بن زین العابدین (متوفاى 1031هـ)، فیض القدیر شرح الجامع الصغیر، ج3، ص15، ناشر: المكتبة التجاریة - مصر، الطبعة: الأولى، 1356هـ.

ابن حجر هیثمى از محدثان اهل سنت، بعد از نقل این روایت بر وجود امام این گونه استدلال كرده است:

والحاصل ان الحث وقع على التمسك بالكتاب والسنة وبالعلماء بهما من أهل البیت ویستفاد من مجموع ذلك بقاء الأمور الثلثة إلى قیام الساعة.

آنچه از روایت به دست مى‌آید این است كه تمسك به كتاب و سنت و عالمان به این دو از اهل بیت رسول خدا تشویق و ترغیب شده است. و از مجموع این سخن استفاده مى‌شود كه این امور (كتاب، سنت و عالمان از اهل بیت رسول خدا) تا قیامت باقى هستند.

الهیثمی، ابوالعباس أحمد بن محمد بن علی ابن حجر (متوفاى973هـ)، الصواعق المحرقة علی أهل الرفض والضلال والزندقة، ج2، ص439، تحقیق عبد الرحمن بن عبد الله التركی - كامل محمد الخراط، ناشر: مؤسسة الرسالة - لبنان، الطبعة: الأولى، 1417هـ - 1997م.

بعد از این كه روایاتى دیگرى را در مورد تمسك به اهل بیت نقل مى‌كند مى‌گوید:

 وفی أحادیث الحث على التمسك بأهل البیت إشارةٌ إلى عدم انقطاع متأهل منهم للتمسك به إلى یوم القیامة، كما أنَّ الكتاب العزیز كذلك، ولهذا كانوا أماناً لأهل الأرض كما یأتی، ویشهد لذلك الخبر السابق: فی كل خلَفٍ من أمتی عدول من أهل بیتی.

در احادیثى كه سفارش به اهل بیت شده، به این نكته اشاره دارد كه تا روز قیامت زمین از اهل بیتى كه اهلیت هدایت دارند خالى نخواهد بود؛ همان‌گونه كه كتاب عزیز چنین است، و لذا اهل بیت امان براى اهل زمین معرفى شده اند. شاهد بر این مطلب روایت گذشته است كه مى فرماید: در میان هر قوم و دسته‌‌اى از امت من، عدولى از اهل بیت من وجود.

الهیثمی، ابوالعباس أحمد بن محمد بن علی ابن حجر (متوفاى973هـ)، الصواعق المحرقة علی أهل الرفض والضلال والزندقة، ج2، ص442، تحقیق عبد الرحمن بن عبد الله التركی - كامل محمد الخراط، ناشر: مؤسسة الرسالة - لبنان، الطبعة: الأولى، 1417هـ - 1997م.

آیت الله بروجردى رضوان الله تعالى علیه در جامع احادیث شیعه استدلال عجیلى صاحب كتاب ذخیرة المآل را در باره این روایت اینگونه نقل كرده است:

وقال العجیلی: وهم الحافظون لكتاب الله وسنة رسوله لا یفارقونهما إلى یوم القیمة لأنه لا بد من قیام الله بحجة منهم ووراثة نبوته وخلافة رسوله فمنهم الظاهر ومنهم المختفى حتى یكون خاتمهم فی الوراثة المهدى ولهذا یتقدم على عیسى بن مریم وتقدم ان قطب الأولیاء الذی به صلاح العالم لا یكون الا منهم.

آنان (عترت رسول خدا) حافظان كتاب خدا و سنت رسول خدا هستند كه تا روز قیامت از قرآن و سنت جدا نخواهند شد؛ زیرا بر خداوند است حجتى از عترت را كه وارث نبوت و جانشین رسول خداهستند بر مردم اقامه كند، برخى از آنان آشكار و برخى از دیدها پنهان اند و خاتم این وارثان، حضرت مهدى علیه السلام است. به این جهت است كه او بر عیسى بن مریم امامت مى‌كند. و در پیش گذشت این كه محور و دائره اولیاء، كه عالم را اصلاح مى‌كنند جز از میان عترت كسى نیست.

البروجردی، حاج حسین طباطبایی (متوفای1383هـ)، جامع أحادیث الشیعة، ج1، ص75، المطبعة العلمیة – قم، سال چاپ: 1399

نتیجه:

اولاً: حدیث ثقلین را بزرگان علماى اهل سنت مانند: مسلم نیشابورى، احمد حنبل، طبرانى هیثمى و بقیه در كتابهاى خود ذكر كرده اند و بسیارى از محدثان و نام آوران آنها سند این روایت را صحیح دانسته و رجال روایت را موثق و مورد اعتبار مى‌دانند و در نتیجه این روایت متواتر بین مسلمانان است.

ثانیاً: علماى شیعه و برخى از علماى اهل سنت سنى تصریح كرده‌اند كه: اهل بیت علیهم السلام عدل قرآن هستند؛ همان طور كه قرآن تا قیامت باقى است، یك نفر از اهل بیت علیهم السلام باید همواره زنده باشد تا سخن رسول خدا صلی الله علیه وآله تكذیب نشود.

 

موفق باشید


  • آخرین ویرایش:-
آخرین پست ها